Karın içine yayılan mikroskobik kanser hücrelerine ameliyat sırasında ısıtılmış ilaç veriliyor

Isıtılmış kemoterapi içeren sıvının operasyon sırasında özel bir düzenekle karın boşluğuna verilip belirli bir süre dolaştırılması esasına dayanan sıcak kemoterapi, karın zarına ve organ yüzeylerine yayılabilen over kanseri vakalarında cerrahiyi tamamlayıcı bir seçenek olarak değerlendiriliyor.

Halk arasında yumurtalık kanseri olarak bilinen bu hastalıkta cerrahi müdahale yalnızca yumurtalık dokusuyla sınırlı kalmayabiliyor. Tedavi yaklaşımı belirlenirken tümörün özellikleri, hastalığın yayılım derecesi ve hastanın genel sağlık tablosu bir arada ele alınıyor. Tıbbi adıyla HIPEC yani hipertermik intraperitoneal kemoterapi, cerrahi operasyonla tümörlerin çıkarılmasının hemen ardından tatbik ediliyor. Yöntemin temel amacı, ameliyat sahasında kalabilecek gözle görülmeyen mikroskobik kanser hücrelerini hedef almak oluyor. Süreçte tercih edilecek ilaç türü, uygulama ısısı ve süresi ise belirlenmiş tedavi protokollerine göre düzenleniyor.

Tümör temizliğinin yerini tutmuyor

Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, sıcak kemoterapinin bu tedavi sürecindeki yerinin doğru kavranması gerektiğini belirterek yöntemin her hastaya rutin biçimde uygulanamayacağına dikkat çekiyor. Yöntemin cerrahi eksiklikleri kapatamayacağını aktaran Kahramanoğlu, şu değerlendirmede bulunuyor:

“Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.”

Operasyondaki ana gayenin hastanın güvenliğini ön planda tutarak gözle görülür tümör odaklarını tamamen temizlemek olduğunu belirten Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, cerrahi süreci şöyle açıklıyor:

“Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”

Bilimsel veriler ve hasta seçimi

Yöntemin klinik yararına ilişkin güçlü bilimsel bulgular, operasyon öncesinde kemoterapi sürecini tamamlayıp ardından cerrahiye alınan seçilmiş evre III epitelyal yumurtalık kanseri hastalarından elde ediliyor. Bahse konu hasta kümesinde gerçekleştirilen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun dönem sonuçları, ameliyata sıcak kemoterapi eklenmesinin hastalığın nüksetmesini geciktirebildiğini ve sağkalım süresini uzatabildiğini ortaya koyuyor.

Bunun yanında, hastalığın ilk kez nüksettiği, platin temelli kemoterapiye yanıt veren ve gözle görülen tümör odaklarının bütünüyle temizlenebildiği seçilmiş hastalarda da sağkalım açısından olumlu sonuçlar bildiren çalışmalar yer alıyor. Fakat bu grupta ciddi yan etki sıklığında artış kaydedildiği için beklenen yararın muhtemel risklerle birlikte tartılması şart koşuluyor.

Mevcut verilerin her evreye ve tümör tipine teşmil edilemeyeceğinin altını çizen Kahramanoğlu, hastanın genel durumu, böbrek fonksiyonları, kemoterapiye verdiği yanıt ve cerrahinin boyutunun kararda esas olduğunu belirtiyor. Güncel ASCO kılavuzu da operasyon öncesi kemoterapi uygulanan, genel tablosu ve böbrek fonksiyonları uygun evre III hastalarda yöntemin cerrahi esnasında bir alternatif olarak sunulabileceğini bildiriyor. Kahramanoğlu, süreci şu sözlerle noktalıyor:

“Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez. Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz.”

Multidisipliner koordinasyon

İleri evre vakalarda kimi zaman doğrudan cerrahiyle başlanırken kimi hastalarda ilk olarak kemoterapiye başvurulması uygun görülebiliyor. Bu ayrımın jinekolojik onkoloji değerlendirmesiyle yapılması gerekiyor. Kapsamlı ameliyatlar, cerrahi birikimin yanında anestezi, ihtiyaç halinde yoğun bakım, medikal onkoloji ve operasyon sonrası bakım birimlerinin koordineli çalışmasını gerektiriyor. Tedaviye bütüncül bakışın önemine değinen Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, şu ifadeleri kullanıyor:

“Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”