Türkiye-İtalya İlişkileri İstanbul’da Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi Ekseninde Buluştu

TÜBA Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi eski Rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına, İstanbul’daki Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe katıldı. Programın açılışında İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Prof. Dr. Koyuncu protokol konuşmalarını yaptı.

Ortak tarihin izleri ve 1963 dönüm noktası

Koyuncu konuşmasında, iki ülke arasındaki ilişkilerin bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını, Akdeniz’in ortak geçmişi, yüzyıllar içinde gelişen ticaret ağları ve kültürel etkileşimle beslenen çok katmanlı bir tarihe dayandığını vurguladı. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyıl ticari ve mali bağlarına, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci ele aldı. Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında 1963’te imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerin önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi.

Koyuncu, iki ülkenin bugün sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayi, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını belirtti. Bu çerçevede TÜBA tarafından yayımlanan “İtalyan Büyükelçilerinin Raporları (1512-1789)” çalışmasını katılımcılarla paylaştı. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan tarihi belgelere ve diplomatik raporlara dayanan eserin, Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu ifade etti.

Akademik iş birliği ve bilim diplomasisi

Türkiye ile İtalya arasındaki akademik ve bilimsel iş birliklerinin geliştirilmesine özel önem veren Koyuncu, Roma’da katıldığı ve atık su geri kazanımı ile uzun vadeli etkileri üzerine araştırmalar yürüten Avrupa Birliği destekli Water4All projesinden söz etti. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunduklarını belirten Koyuncu, üniversiteler, bilim akademileri ve araştırma merkezleri arasındaki ortak çalışmaların artırılmasının önemine dikkat çekti.

TÜBA’nın İtalya’daki Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalarına değinen Koyuncu, iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu söyledi. Bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkileri güçlendirmenin temel araçlarından biri olduğunu belirten Koyuncu, iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların ele alınmasında uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını ifade etti.

Bu kapsamda, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’na (WSF) da değinen Koyuncu, Türkiye ile İtalya arasındaki akademik ilişkilerin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu söyledi.

Oturumlarda ele alınan başlıklar

Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini (İtalyan Modern ve Çağdaş Tarih Enstitüsü), modern dönemde ticaret alanındaki Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve mali ilişkileri anlattı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden (ODTÜ) Ebru Boyar, Guillaume de Bondini ve geç Osmanlı İstanbul’unda yayımlanan La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticari ilişkilerini ve 1963 Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’deki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Araştırmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceğine dair değerlendirmelerini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.