Bir ebeveyn yapay zekâ asistanına bebek arabası sorduğunda aldığı isimlerle, aynı asistana biberon ya da body sorduğunda aldığı isimler birbirini tutmuyor. Herm.io beş yapay zekâ asistanına Türkiye pazarındaki anne ve bebek ürünlerini 1.098 kez sordu; kategori tek bir pazar gibi davranmadı. Bebek giyimi, seyahat ekipmanları ve beslenme ürünleri birbirinden ayrı üç sıralama üretti. Ölçümün en…
Bir ebeveyn yapay zekâ asistanına bebek arabası sorduğunda aldığı isimlerle, aynı asistana biberon ya da body sorduğunda aldığı isimler birbirini tutmuyor. Herm.io beş yapay zekâ asistanına Türkiye pazarındaki anne ve bebek ürünlerini 1.098 kez sordu; kategori tek bir pazar gibi davranmadı. Bebek giyimi, seyahat ekipmanları ve beslenme ürünleri birbirinden ayrı üç sıralama üretti.
Ölçümün en somut sonucu şu: herhangi bir reyonda yüzde 5 bahsedilme barajını geçen 69 marka, perakendeci ve pazaryerinden 61’i yalnızca tek bir reyonda göründü. Bir markanın genel listede nerede durduğu, sizin aradığınız üründe önerilip önerilmeyeceğini büyük ölçüde belirlemiyor.
Asistanlar “anne ve bebek” ifadesini tek bir alışveriş problemi olarak ele almıyor. Soru bebek arabasına döndüğünde farklı, biberona döndüğünde yine farklı bir isim kümesi devreye giriyor. Bebek giyiminde ilk sırada anılan The Nest Kids ile beslenme ürünlerinde öne çıkan Philips Avent, kendi reyonlarının dışındaki hiçbir segmentte barajı geçemiyor.
Bu tablo iki tarafı birden ilgilendiriyor. Alışveriş yapan için, kategori düzeyinde alınan bir öneri listesi tek bir ürün için yeterli bilgi taşımıyor. Belirli bir üründe uzmanlaşmış küçük bir marka içinse kategorinin tamamında görünür olmak ön koşul değil, çünkü asistanın kurduğu raf zaten reyon reyon oluşuyor.
Reyonlar yalnızca isim düzeyinde ayrılmıyor, kökene göre de belirgin biçimde ayrışıyor. Bebek giyiminde sıralamaya giren 29 ismin 21’i Türkiye’den; seyahat ekipmanlarında ise 30 ismin 17’si yabancı.
|
Reyon |
Kapsadığı ürünler |
Ölçümde ilk sırada anılan isim |
|---|---|---|
|
Bebek giyimi |
Body, zıbın ve bebek giysileri |
The Nest Kids |
|
Seyahat ekipmanları |
Bebek arabası, oto koltuğu, kanguru |
Chicco |
|
Beslenme ürünleri |
Biberon, süt sağma makinesi |
Philips Avent |
Bu ayrışma sektörün kendi yapısıyla örtüşüyor. Ürün güvenlik düzenlemelerine tabi ve sermaye yoğun tarafta, yani oto koltuğu, bebek arabası ve biberon gibi ürünlerde uluslararası isimler öne çıkıyor; konu tekstile geldiğinde yerli markalar ağırlık kazanıyor. Ölçüm bu örtüşmeyi gösteriyor, asistanların neden böyle davrandığını ise tek başına açıklamıyor.
En net örnek bebek giyimi rafı. Burada ilk sırada Türk uzman markası The Nest Kids var, hemen arkasında TinyLamb ve Little Gusto geliyor. Üçü de tek bir alanda çalışan markalar ve The Nest Kids, 73,7 puanla genel sıralamada üçüncü sıraya kadar çıkıyor.
Bebek giyimi rafında barajı geçen 29 isimden 21’i yerli çıktı ve yapay zekâ asistanlarının en çok önerdiği anne ve bebek ürünleri markaları içinde Türkiye’nin en güçlü göründüğü alan burası oldu.
Fırsatın her rafta aynı olmadığını da eklemek gerekiyor. Oto koltuğu ve bebek arabası tarafında raf ağırlıklı olarak uluslararası isimlerden kuruluyor; dar odaklı yeni bir markanın buraya girmesi belirgin biçimde daha zor. Bir de şu ayrım korunmalı: bu bir görünürlük ölçümü, hangi ürünün daha kaliteli veya daha güvenli olduğunu sıralamıyor. Bir ismin yapay zekâ yanıtlarında sık geçmesi, o markanın ürününün daha iyi olduğu anlamına gelmiyor.
Genel sıralamanın ilk sırasında Chicco var. Marka 1.098 yanıtın yüzde 30,7’sinde göründü, bu oran kendisinden sonra gelen ismin yaklaşık 1,6 katı ve beş asistanın dördünde en çok anılan isim oldu. Beşinci asistanda ise dördüncü sıraya düştü.
Buna karşılık Philips Avent, yanıtların yarısından azında anıldığı halde ikinci sırada. Fark, ölçümün yalnızca kaç kez anıldığına bakmamasından geliyor. AI Görünürlük Skoru, bir ismin yanıt içinde ne kadar erken geçtiğini ve kaç asistanın onu bildiğini de hesaba katıyor. Philips Avent çalışmadaki tüm isimlerden daha erken konumlanıyor, Chicco ise çoğu zaman listenin ortalarında görünüyor. Dar bir üründe uzmanlaşan marka için asıl hedefin hacim değil konum olduğunu gösteren nokta burası.
Barajı geçen 30 isim de birbirinden kopmuş değil, yakın bir aralıkta kümeleniyor. Ortada birkaç markanın açık ara öne geçtiği bir tablo yok.
Beş asistan ilk sıradaki isimde büyük ölçüde yaklaşıyor, geri kalan hemen her konuda ayrışıyor. Yanıt başına verilen isim sayısı bile aynı değil: Grok yanıt başına yaklaşık dokuz buçuk marka anarken GPT-4o-mini dört marka anıyor.
En keskin fark önerilen şeyin türünde ortaya çıkıyor. Grok’un en çok andığı üç isim marka değil, alışveriş noktası: Trendyol yanıtlarının yüzde 85,4’ünde, Hepsiburada yüzde 75,3’ünde, uzman bebek perakendecisi ebebek ise yüzde 42,5’inde geçiyor. Diğer asistanların hiçbirinin ilk onunda pazaryeri yok. Aynı soruyu soran iki ebeveynden biri marka adı, diğeri mağaza adı alabiliyor.
Çalışma 44 farklı Türkçe soru üzerine kurulu. Soruların 21’i açıkça Türk markalarını istiyor, 23’ünde köken kısıtı yok. Köken kısıtı olmayan sorularda bahsedilmelerin yüzde 54,5’i yabancı markalara gidiyor. Soruya yerli filtresi eklendiğinde tablo tersine dönüyor ve barajı geçen 19 ismin 15’i Türkiye’den oluyor. Asistanlar kısıtı anlıyor, ama kısıt yoksa kendi varsayılan rafını kuruyor.
Bir başka önemli ayrıntı, yanıtların yüzde 99,1’inin canlı web araması kullanması. Asistanlar 484 farklı alan adından okuyarak yanıt üretti. Sıralama modelin sabit hafızasından değil, o sırada internette okunabilir durumda olan içerikten çıkıyor. Ölçümün üç ayda bir yenilenmesinin nedeni de bu: raf sabit değil, dolayısıyla bugün tek reyonda görünen bir isim bir sonraki ölçümde başka yerde çıkabilir.
Asistanın söylediği üç beş isim, arama sonuçlarındaki uzun listenin yerini alıyor. Raf daraldıkça, tek bir üründe uzmanlaşmış bir markanın kendi reyonunda görünmesi, kategorinin tamamında ortalama bir yer tutmasından daha belirleyici hale geliyor.
Yorum Yap